Масленікаў Павел Васілевіч (1914—1995)

R16P24_2            Масленікаў Павел Васілевіч (14.02.1914, в. Нізкая Вуліца Магілёўскага раёна (Княжыцы) — 6.09.1995). Тэатральны мастак, пейзажыст, мастацтвазнавец, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1954). Кандыдат мастацтвазнаўства (1960). Скончыў Віцебскае мастацкае вучылішча (1938) і інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя Рэпіна ў Ленінградзе (1935). Удзельнік Айчыннай вайны. У мастацкіх выстаўках удзельнічае з 1951 г. З 1938 г. у Дзяржаўным тэатры оперы і балета БССР (у 1946-1960 гг. – мастак-пастаноўшчык. З 1960 г. у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце. У 1960-1964 гг. – рэдактар, дацэнтз 1961, у 1967-1979 гг. – загадчык кафедры.
            Дэкарацыям Масленікава ўласцівы вобразнасць, маляўнічасць, арганічнае спалучэнне музыкальных і зрокавых вобразаў, у беларускіх спектаклях – яркасць нацыянальных характарыстак. Аформіў спектаклі: у тэатры оперы і балета “ТрыльбіА.Юрасоўскага (1940), “Бахчысарайскі фантанБ.Асаф’ева іПрададзеная нявеста” Б.Сметаны (1949), “СалавейМ.Крошнера іДэманА.Рубінштэйна (1950), “Паяцы” Р.Леанкавалы іЗапарожац за Дунаем” С.Гулак-Арцямоўскага (1951), “ІалантаП.Чайкоўскага і “Страшны двор” С.Манюшкі (1952), “Маладая гвардыяЮ.Мейтуса (1954), “Міхась ПагорныЯ.Цікоцкага (1957), “Яснае світаннеА.Туранкова (1958), “ДжакондаА.Панкелі (1962) і інш.
            У Беларускім тэатры імя Я.Купалы: “Цудоўны скарб” П.Малярэўскага (1949), “Шчасце паэтаВ.Віткі (1959), “Пінская шляхта” В.Дуніна-Марцінкевіча (1954). Выразнасцю каларыту, паэтычнаю прыўзнятасцю і лірызмам адзначаны пейзажыЖнівень” (1953), “Сосны” (1955), “Перад цвіценнем” (1957), “Золата бяроз”(1959), “Мінскае мора” (1960), “Пачатак вясны” (1961), “Беларускі пейзаж” (1963), “Над возерам” (1969), “Азёрны край” (1970), “На ВячыіПартызанскае Палессе” (1971). Непаўторная прыгажосць зямлі паказана ў серыях работ: “Прыбалтыйскі цыкл”, “Па зарубежных краінахіЗямля беларуская” (1973) , “На раўнінах Палесся” (1980) і інш. Шматгранна адлюстравана духоўнае жыццё ў тэматычных палотнах: “Апошні” (1967), “Дарогай смерці”, “Жнівоі “Год 1929” (1977), “Вярнуўся” (1979), “У дзень Перамогі” (1982), “Вызваленне Магілёва” (1983), “Каля гары Машэкі” (1987) і інш. Аўтар манаграфііБеларускі савецкі тэматычны жывапіс” (1962), раздзелаМастацтва Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі” для “Гісторыя мастацтва народаў СССР” (т.8, М., 1977); адзін з аўтараўГісторыі беларускага мастацтва” (т.4-6, 1990-94).
            У ліпені 1994 г. П.В.Масленікавым было перададзена ў падарунак Магілёўскаму абласному мастацкаму музею шмат твораў аўтара. Сын Масленікава падараваў музею 40 пейзажаў і сюжэтна-тэматычных карцін. Зараз у фондах музея налічваецца больш за двухсот работ мастака.
            Тэатральны жывапісец, пейзажыст, мастацтвазнаўца, педагог, Народны мастак Беларусі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Павел Васілевіч Масленікаў навякі ўвайшоў у гісторыю беларускага мастацтва. Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Магілёўскаму абласному мастацкаму музею было прысвоена яго імя. Памёр у 1995 г.

Бiблiяграфiя:

 

1.      Гісторыя беларускага мастацтва: у 6 т. Т. 4: 19171941 гг. / Рэдактары тома Л.М. Дробаў, В.Ф. Шматаў. – Мінск: Навука і тэхніка, 1990. – 352 с.: іл.; Аб ім гл.: с. 4,7,9,45,236.

2.      Гісторыя беларускага мастацтва: у 6 т. Т. 5: 1941 да 60-х гг. / Рэдактар тома П.А. Карнач. – Мінск: Навука і тэхніка, 1992. – 255 с.: іл.; Аб ім гл.: с. 9,11, 132, 134, 137, 142-144, 146, 150, 151, 154, 155.

3.      Дробов, Л.Н. Живопись советской Белоруссии / Л.Н. Дробов – Мінск: Вышэйшая школа, 1979. – 301с.; Аб ім гл.: с. 66, 84, 86, 87, 114, 148, 155, 158, 162, 180, 181, 205-208, 215.

4.      Карнач, П.А. П.В. Масленікаў / П. А. Карнач. Мінск: Беларусь, 1973. – 46 с.: іл.

5.      Масленікаў Павел Васілевіч // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. Т. 10: Малайзія-Мугаджары / пад рэдакцыяй Г.П. Пашкова і інш. – Мінск: БелЭН, 2000.   С. 187.

6.      Масленікаў Павел Васілевіч // Дзеячы выяўленчага мастацва Магілёўшчыны: бібліяграфічны паказальнік / Магілёўская абласная бібліятэка імя У.І.Леніна; Аддзел мастатцва. – Магілёў, 1993. — С. 3941.

7.      Масленікаў Павел Васілевіч // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: у 5 т. Т. 3. Карчма-Найгрыш / галоўны рэдактар І.П. Шамякін і інш. – Мінск: БелСЭ, 1986. — С. 462.

8.      Масленікаў Павел Васілевіч / Памяць: Магілёўскі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / укладальнікі У.Ф. Агурцоў, М.П. Хобатаў. – Мінск: Полымя, 1996. — С. 593.

9.      Маслеников Павел Васильевич // Белорусская ССР: краткая энциклопедия в 5 т. Т. 5. Биографический справочник / главный редактор И.П. Шамякин. – Мінск: БелСов. Энциклопедия им. П.Бровки, 1981. — С. 410.

10.  Музеи. Областной художественный музей им. П.В.Масленикова / Республика Беларусь Могилёвская область / автор-составитель С.Э. Сомов. – Могилёв, 2003. – С. 128—129.

11.  Областной художественный музей им. П.В. Масленикова / Республика Беларусь. Могилёвская область. – Могилёв, 2003. — С. 128—129.

12.  Павел Васильевич Маслеников // Художники советской Белоруссии. – Минск, 1976. – С. 229.

13.  Барадаўка, І. Жывы подых прыроды: разважанні аб выстаўцы П.В. Масленікава / І. Барадаўка // За камуністычную працу. — Магілёў, 1974. 2 красавіка.

14.  Васілеўскі, П. Жывы подых прыроды: разважанні аб выстаўцы П.В. Масленікава / П. Васілеўскі // Мастацтва Беларусі. 1985. № 8. — С. 811.

15.  Верасень, Н. Юбилею нашего земляка Павла Масленикова / Н. Верасень // Вечерний Могилёв. 1999. 3 марта. — С. 1.

16.  Дарашкоў, М. У Магілёве ўстаноўлены помнік таленавітаму мастаку П. Масленікаву / М. Дарашкоў // Магілёўскія ведамасці. — 1996. — 10 кастрычніка. — C. 2.

17.  Его всё время звало небо: 1 февраля народному художнику Беларуси П. Масленикову исполнилось бы 85 лет // Могилёвская правда. 1999. 30 января. — С. 1.

18.  Зинькевич, Л. Наследие Масленикова: выставка “От деда – к внукам” в художественном музее П.В. Масленикова к 90-летию со дня рождения народного художника Беларуси П.В.Масленикова  Л. Зинькевич // Магилёвская правда. 2004. 13 февраля. — С. 12.

19.  Куприна, В. Последние встречи с мастером кисти: памяти П. Масленикова, художника В. Куприна // Веснік Магілёва. 1995. 2 лістапада. — С. 3.

20.  Назарович, Н. Павлу Масленикову исполнилось бы 90 лет / Н. Назарович // Могилёвские ведомости. 2004. 31 января. — С. 3.

21.  Павел Васілевіч Масленікаў (19141995) // Прыдняпроўская ніва. 1999. 11 сентября.

22.  Павел Масленікаў: “Непаддзельнасць прыроды і чалавека: персанальная выстаўка // Мастацтва Беларусі, 1990. №2. — С. 4749.

23.  Пакінуў нятленную прыгажосць: пра выстаўку твораў П. Масленікава // Культура. 1998. 11-17 ліп. № 26. — С. 4.

24.  Пракапцова, В. Мастак, педагог, навуковец Павел Васілевіч Масленікаў: пра тэатральнага мастака, жывапісца, народнага мастака Беларусі //Альманах: запіскі Бел. акад. мастацтваў. 1998. № 1. — С. 148154.

25.  Рудковский, Н. Не иссякает родник творчества: экспозиция, приуроченная к 90-летию со дня рождения народного художника Беларуси П.В. Масленикова в областном художественном музее им. П.В. Масленикова // Могилёвские ведомости. 2004. 7 лютага. — С. 1.

26.  Рудкоўскі, М.І. Спасціжэнне вечных таямніц: мастак П. Масленікаў / М.І. Рудкоўскі // Магілёўская праўда. – 1984. 15 жніўня.

27.  Свістуновіч, С. Наша прырода кранае душу свёй стрыманасцю. Гэта вам, маладым, падавай каб усё гарэла, як спадніца цыганкі: аб народным мастаке П. Масленікаве / С. Свістуновіч // Звязда. 2004. 31 студзеня. — С. 8.

28.  Шапашнікава, А. Родны край: пейзажны жывапіс Паўла Масленікава / А. Шапашнікава // Роднае слова. 2004. № 2 — С. 8385.

29.  Юбилей Павла Масленикова // Веснік Магілёва. 2004. 30 января. — С. 2.


Творы мастака:

1.      Беларускі савецкі тэматычны жывапіс. – Мінск: Выдавецтва АН БССР, 1962. – 155 с.

2.      Магілёўскі абсласны мастацкі музей імя П.В. Масленікава = Могилёвский областной художественный музей им. П.В Масленикова: альбом // аўтар праекта М.Р. Дарашкоў; складальнікі У.У. Васюк, С.В. Строгіна. – Мінск: УП “Старпрынт”, 2003. – 23 с.: іл.

3.      Масленікаў – Маслеников: альбом / аўтар тэксту У.У. Прокопцоў. — Мінск, 1995. — 30 л.: карцін

4.      Мастацтва беларускіх дэкаратараў: альбом. – Мінск, 1989.

5.      Павел Масленікаў: альбом. Мінск, 1996.