Раёны:
    <Асіповіцкі
    <Бабруйскі
    <г.Бабруйск
    <Быхаўскі
    <Бялыніцкi
    <Глускі
    <Горацкі
    <Дрыбінскі
    <Касцюковіцкі
    <Кіраўскi
    <Клімавіцкi
    <Клічаўскi
    <Краснапольскi
    <Круглянскi
    <Крычаўскi
    <г.Магілёў
    <Магілёўскi
    <Мсціслаўскі
    <Слаўгарадскi
    <Хоцімскi
    <Чавускi
    <Чэрыкаўскi
    <Шклоўскі

Мемарыяльныя комплексы, манументы, помнікі.

  • Брацкая магіла.

    Скульптура воіна, высата 5 м., надмагільная пліта з імёнамі, вечны агонь, кветнік. Помнік устаноўлены ў 1960 году, мармураваныя пліты ўстаноўлены ў 2002 годзе.

  • Брацкая магіла.

    г. Клімавічы, заходняя ускраіна горада, гарацкі могільнік, 1941,1943 гг. Памеры пахавання: 2,5 м.X 1,5 м., агарожа з металу. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з металу, афарбаваны, вышыня 1,4 м., увянчаны зоркай.

  • Памятны знак загінуўшым воінам-інтэрнацыяналістам, Р.Рогалеву і А.Бельскаму, ураджэнцам Клімаўшчыны. Узведзены ў 2001 г. Знаходзіцца на плошчы горада.

  • Брацкая магіла.

    г. Клімавічы, вул. Леніна, гай аграрнага каледжа,1943 г. Памеры пахавання: 1750 X 1350, агарожа з металу 5 м.X 7 м.,

    Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Цагляны абеліскў, абтынкаваны, афарбаваны, вышыня 3 м., бетонная дарожка, кветнік, надмагільная пліта з указаннем імён пахаваных. Устаноўлены ў 1949 годзе.

    Воінскія пахаванні:

  • Лабжанскі сельскі Савет, в. Дубравіца, сельскі могільнік, 1941 год. Памеры пахавання: 1,5 м.X 2,5 м., агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з металу, афарбаваны, надмагільны надпіс з вуглавога жалеза. Устаноўлены ў 2003 годзе.

  • Лабжанскі сельскі Савет, в. Новыя Жаркі, сельскі могільнік, 1941, 1943 года. Брацкая магіла. Памеры пахавання: 1,2 м.X 2,5 м., агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з ацанкаванага жалеза, вышыня 1,5 м., надмагільны надпіс з вуглавога жалеза. Устаноўлены ў 2001 годзе.

  • Лабжанскі сельскі Савет, в. Барысавічы, сельскі могільнік, 1941 год. Індывідуальная магіла. Памеры пахавання: 1,2 м.X 2,5 м., агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з ацанкаванага жалеза, вышыня 1,7 м., надмагільны надпіс з вуглавога жалеза. Устаноўлены ў 2004 годзе.

  • Лабжанскі сельскі Савет, в. Барысавічы, сельскі могільнік, 1941 год. Брацкая магіла. Памеры пахавання: 1,2 м.X 2,5 м., агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з цэглы, абтынкаваны, вышыня 1,5 м., надмагільны надпіс з цэглы абтынкаваны і афарбаваны. Устаноўлены ў 1986 годзе.

  • Лабжанскі сельскі Савет, в. Дубравіца, сельскі могільнік, 1941 год. Індывідуальная магіла. Памеры пахавання: 1,2 м.X 2,5 м., агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з жалеза, афарбаваны, надмагільны надпіс з вуглавога жалеза. Устаноўлены ў 2003 годзе.

  • Лабжанскі сельскі Савет, в. Гразівец, сельскі могільнік, 1941 год. Брацкая магіла. Памеры пахавання: 1,5 м.X 2,5 м., агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з ацанкаванага жалеза, афарбаваны, вышыня 1,5 м., надмагільны надпіс з вуглавога жалеза. Устаноўлены ў 2001 годзе.

  • г.Клімавічы, пас. Міхалін, 300м. на ўсход ад майстэрні дапаможнай гаспадаркі ЛГЗ, 1941 год. Індывідуальная магіла. Памеры пахавання: 2,5 м.X 1,5 м., агарожа з металу. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з металу, афарбаваны, вышыня 1,4 м., увянчаны зоркай.

  • г.Клімавічы, в.Круглае, сельскі могільнік, 1943 год. Брацкая магіла. Пахаваны 15 воінаў, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1941 г. і 1943 г. Памеры пахавання: 2,5 м.X 3 м, агарожы няма Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з цэглы, абтынкаваны, афарбаваны, вышыня 2 м. Устаноўлены ў 1986 годзе. Надмагільны надпіс з цэглы.

  • Высакоўскі сельскі Савет, в. Высокае, сельскі могільнік, 29.07.1985 г. Індывідуальная магіла. Захаваны воін-інтэрнацыяналіст Р.Рогалеў. Памеры пахавання: 1,5 м.X 2,5 м., агарожа з металу 4м.X 5м. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з граніта, вышыня 1,5 м.

  • Высакоўскі сельскі Савет, в. Мяжэнін, сельскі могільнік. Індывідуальная магіла. Памеры пахавання: 2,5 м.X 1,5 м., агарожа з дрэва 2 м.X 2м. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з дрэва, афарбаваны, вышыня 1,2 м..

  • Раднянскі сельскі Савет, в. Якубоўка, сельскі могільнік, 1941 г. Індывідуальная магіла. Памеры пахавання: 1,0 м.X 2,00 м., агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з нержавеючай сталі, увянчаны зоркай, вышыня 1,5 м.

  • Раднянскі сельскі Савет, в. Сямёнаўка, сельскі могільнік, 1941, 1943 г. Брацкая магіла. Памеры пахавання: 2,5 м.X 3,00 м., агарожва з дэкаратыўных ланцугоў. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: помнік з граніта, вышыня 1,5 м., надмагільная пліта

  • Раднянскі сельскі Савет, в. Судзілы, сельскі могільнік, 1941, 1943 г. Брацкая магіла. Памеры пахавання: 8 м.X 9 м., агарожа з дрэва (за агарожай восем магіл) Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з гранітнага крышыва, вышыня 1,2 м. На помніку ікона Божай маці. Устаноўлены ў 1983 г. Помнік з цэглы, абтынкаваны, афарбаваны, 1,3м. Устаноўлены ў 1964г.

  • Кісялёва-Будскі сельскі Савет, в. Стары Дзедзін. Брацкая магіла ў лесе. Урочышча "Рожок". Памеры пахавання: 1,5 м.X 2 м., агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з метала, афарбаваны, вышыня 1,2 м., устаноўлены ў 1998 г.

  • Кісялёва-Будскі сельскі Савет, в. Звянчатка. Індывідуальная магіла. Памеры пахавання: 1,5 м.X 2,5 м., агарожа металічная. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з метала, афарбаваны, вышыня 1,4 м., надмагільная пліта, устаноўлены ў 1990 г.

  • Кісялёва-Будскі сельскі Савет, в. Звянчатка. Брацкая магіла, 100 м. ад дарогі, 1942 г. Памеры пахавання: 2 м.X 2,5 м, драўляная агарожа 3м.X 4м. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з цэглы, абтынкаваны, увенчаны зоркай, вышыня 2,5 м. Устаноўлены ў 1982 годзе. Надмагільны надпіс з цэглы. Пліта з прозвішчамі 5 чалавек мірных жыхароў.

  • Кісялёва-Будскі сельскі Савет, в. Вялікі Мох, центр вёскі. Брацкая магіла. Пахаваны 17 воінаў, якія загінулі ў 1941 - 1943 гг. у баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Сярод пахаваных - воіны 153-й і 212-й стралковых дывізій. У 1949 г. на магіле пастаўлены абеліск. Памеры пахавання : 5,7 м.X 10 м, металічная агарожа, кветнік. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Абеліск з цэглы, абтынкаваны, вышыня 4,5 м. Надмагільная пліта з фаміліямі пахаваных.

  • Ціманаўскі сельскі Савет, в. Дзеражня, сельскі могільнік, 1941 г. Індывідуальная магіла. Памеры пахавання: 2 м.X 2 м, металічная агарожа. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з метала, афарбаваны, увенчаны зоркай, грабніца з метала, устаноўлены ў 2004 г.

  • Ціманаўскі сельскі Савет, в. Лубянка, сельскі могільнік, 1941 г. Індывідуальная магіла. Памеры пахавання: 1,5 м.X 2,5 м, агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з метала, афарбаваны, увянчаны зоркай, вышыня 1,2 м., грабніца з метала, устаноўлены ў 1986 г.

  • Ціманаўскі сельскі Савет, в. Дарагінь, сельскі могільнік, 1941 г. Індывідуальная магіла. Памеры пахавання: 2 м.X 1,5 м, металічная агарожа 4 м.X2,5 м. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з метала, афарбаваны, увянчаны зоркай, грабніца з метала, устаноўлены ў 1990 г.

  • Ціманаўскі сельскі Савет, в. Стайкі, сельскі могільнік, 1941 г. Індывідуальная магіла. Памеры пахавання: 1,5 м.X 2 м, агарожа з ланцугоў 2 м.X3,5 м. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з метала, афарбаваны, увянчаны зоркай, грабніца з метала, устаноўлены ў 1996 г.

  • Ціманаўскі сельскі Савет, в. Гірэевічы, сельскі могільнік, 1941 г. Індывідуальная магіла. Памеры пахавання: 1,5 м.X 2 м, металічная агарожа 3 м.X3,5 м. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з метала, афарбаваны, увянчаны зоркай, грабніца з метала, устаноўлены ў 1998 г.

  • Ціманаўскі сельскі Савет, в. Муравец, ускраіна вёскі, поле за фермай, 1941 г. Індывідуальная магіла. Памеры пахавання: 1,5 м.X 2 м, драўляная агарожа 3м.X3м. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з метала, афарбаваны, увянчаны зоркай, грабніца з метала, устаноўлены ў 1990 г.

  • Ціманаўскі сельскі Савет, в. Гірэевічы, сельскі могільнік, 1943 г. Брацкая магіла. Памеры пахавання: 1,5 м.X 2 м, агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з метала, афарбаваны, увянчаны зоркай, грабніца з метала, устаноўлены ў 1998г.

  • Дамамерыцкі сельскі Савет, в. Палошкава, ў лесе за пераездам. Брацкая магіла. Памеры пахавання: 3 м.X 4 м, ограды нет. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Стела розных па вышыні штыкоў, вышыня 5 м., устаноўлена ў 1985 г.

  • Дамамерыцкі сельскі Савет, в. Барсукі, сельскі могільнік, 1943 г. Брацкая магіла. Памеры пахавання: 2 м.X 1,5 м, агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з металічных прутоў ў выглядзе піраміды, устаноўлены ў 2001 г.

  • Дамамерыцкі сельскі Савет, в. Хатовіж, сельскі могільнік, 1943 г. Брацкая магіла. Памеры пахавання: 2,5 м.X 1,5 м, агарожа з ланцугоў. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з метела, піраміда, афарбаваны, увянчаны зоркай, вышыня 1,5 м., надмагільны надпіс з метала, устаноўлены ў 1985г.

  • Дамамерыцкі сельскі Савет, в. Дамамерычы, сельскі могільнік, 1941,1943 г. Брацкая магіла. Памеры пахавання: 4 м.X 6 м, агарожа з дэкаратыўных ланцугоў. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Стела розных па вышыні штыкоў, вышыня 5 м., устаноўлены ў 1985г.

  • Дамамерыцкі сельскі Савет, в. Палошкава, Спаўночна-заходняя ўскраіна вёскі, 1941 г. Індывідуальная магіла. Памеры пахавання: 2 м.X 3 м, металічная агарожа. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з цэглы, абтынкаваны, надмагільны надпіс, малюнак зоркі, металічная пласціна з указаннем прозвішча. Устаноўлены ў 1981 году.

  • Дамамерыцкі сельскі Савет, в. Дамамерычы, сельскі могільнік, 1941 г. Індывідуальная агіла. Памеры пахавання: 2,5 м.X 1,5 м, агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні : Помнік з бетону, вышыня 1,5 м., надмагільны надпіс з бетону, на пліце металічная пласціна з указаннем прозвішча. Устаноўлены ў 1985 г.

  • Лазовіцкі сельскі Савет, в. Асмолавічы, сельскі могільнік, 1941, 1943г. Брацкая магіла. Памеры пахавання: 2,5 м.X 1,2 м, агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з цэглы, абтынкаваны, афарбаваны, вышыня 2 м. Устаноўлены ў 1964 годзе. Надмагільны надпіс выкладзены з цэглы.

  • Лазовіцкі сельскі Савет, в. Паўлавічы, сельскі могільнік,1943 г. Брацкая магіла. Памеры пахавання: 2,5 м.X 1 м, агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з цэглы, абтынкаваны, афарбаваны, вышыня 1,5 м. Устаноўлены ў 1964 годзе. Надмагільны надпіс выкладзены з цэглы.

  • Мілаславіцкі сельскі Савет, в. Цімошкі, 80 м. ад дарогі, поле,1941 г. Індывідуальная магіла. Памеры пахавання: 1,5 м.X 2 м, агарожа драўляная 3м.X3м. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з металу, афарбаваны, увянчаны зоркаю, вышыня 2 м., установлены ў 1990 г.

  • Мілаславіцкі сельскі Савет, в. Цімошкі, у лесе 9 км. ад вёскі, 1941 г. Брацкая магіла Памеры пахавання: 1,5м.X 2м, агароджы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з ж/бетоннай пліты, з зоркай, вышыня 1,3 м. Устаноўлены у 1990 г.

  • Мілаславіцкі сельскі Савет, в. Перавалочня, цэнтральная вуліца вёскі 2 м. ад дарогі, 1943 г. Брацкая магіла Памеры пахавання: 2м.X 2м, агарожа драўляная. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з металу, афарбаваны, увенчаны зоркай, вышыня 1,7 м., устаноўлены ў 1992 г.

  • Мілаславіцкі сельскі Савет, в. Склімін, сельскі могільнік, 1943г. Брацкая магіла Памеры пахавання: 2,5м.X 1,5м, металічная агарожа 7м.X 5м., кветнік Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: абеліск з цэглы, абтынкаваны, афарбаваны, вышыня 3,3 м., увенчаны зоркай, надмагільны надпіс з цэглы. Устаноўлены ў 1967 годзе.

  • Мілаславіцкі сельскі Савет, в. Мілаславічы, (п.Крастоўскі), сельскі могільнік, 1943, 1944г.г. Брацкая магіла Памеры пахавання: 13м.X 11м, агарожа з ланцугоў, кветнік. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Абеліск з цэглы, абтынкаваны, афарбаваны, вышыня 7,5 м., увенчаны зоркаю. Устаноўлены ў 1964 г.

  • Гусаркаўскі сельскі Савет, в. Ерашоўка, 1941 г. Брацкая магіла. Памеры пахавання: 6 м.X 10 м, металлическая ограда, цветник. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Абеліск з цэглы, абтынкаваны, афарбаваны, вышыня 3 м., мемарыяльная дошка. Устаноўлены ў 1968 г.

  • Гусаркаўскі сельскі Савет, в. Свірэль, 50 м. ад дарогі Клімавічы - Ерашоўка, сельскі могільнік, 1941г. Брацкая магіла Памеры пахавання: 2,5 м.X 1,5 м, агарожы няма. Кароткае апісанне помніка (надмагільнага надпісу) на пахаванні: Помнік з металу, абтынкаваны, афарбаваны, вышыня 1,5 м., надмагільны надпіс, устаноўлены ў 1983 г.

  • Помнік ахвярам нацызму ў в. Мілаславічы.

  • Старадаўні крыж, умураваны ў камень. Латышы на Клімаўшчыне. У XVIII стагоддзі пачалося масавае перасяленне латышоў на беларускія землі. Найбольш актыўна гэты працэс праходзіў у 60-80 гады XIX стагоддзя. Адным з першых памешчыкаў, які наняў латышоў для працы на полі сваёй сядзібы, быў уладальнік маёнтка Грудзінаўка Быхаўскага павета Магілёўскай губерні граф Талстой. 3 арандатарамі памешчыка Талстога пазнаёміўся ўладальнік суседняй сядзібы Рачкава В.Каміёнак, які яшчэ меў у Клімавіцкім павеце сядзібу Галічы. Для "спробы" ён запрасіў у Галічы 4-5 латышскіх сем'яў з Грудзінаўкі. Ацаніўшы адносіны латышскіх сялян да працы, захацеў усю сваю зямлю ў Галічах апрацоўваць рукамі адных толькі латышоў. У1886 годзе, узяўшы некаторых з іх, накіраваўся ў Дандагенскі павет Курляндскай губерні, адкуль былі родам яго работнікі, каб набраць новых людзей для сваёй гаспадаркі.

    Захаваліся звесткі, што курляндскія памешчыкі, якія не жадалі адпускаць сваіх сялян у Беларусь, зрабілі замах на жыццё Каміёнка. Толькі дзякуючы аднаму са сваіх спадарожнікаў-латышскаму селяніну Аболіну - ён захаваў жыццё. Агітацыя беларускага памешчыка зрабіла сваю справу, тым больш, што яго словы пацвердзілі землякі, якія прыехалі з ім. Акрамя таго, значную ролю адыграў і сам замах. Яго арганізатары міжволі рэкламавалі Каміёнка, прыдалі яму вядомасць. У мясцовых сялян узнікла думка, што прыехаў іх дабрачынец, каб вызваліць ад цяжкага жыцця ў мясцовых уладальнікаў. Таму няма нічога дзіўнага, што многія латышскія сем'і пакінулі свае родныя мясціны і паехалі на Магілёўшчыну шукаць шчасця ў Галічах. У Галічы прыехала каля 100 сямей. Гэтая колькасць не магла, натуральна, спатрэбіцца ў адным месцы. Каб пазбавіцца ад лішніх, памешчык расказаў суседзям аб наяўнасці таннай рабочай сілы. Кожны ўзяў колькі яму патрэбна.

    Такім чынам, латышы рассяліліся ў Фядотавай Будзе, Пятрове, Сакалоўцы, Галіцкай Мызе. З расказа краязнаўца Радчанка М.Я. "Имение Галичи Камиёнка В.Я. приобрёл по купчей крепости в 1958 году. До средины ХІХ века самой деревни Галичи не было. Здесь было только поместье, двор которого размещался на территории современной средней школы. В 30-40 метрах от старого (из красного кирпича) здания стояло деревянное двухэтажное здание, в котором жил помещик со своей семьёй. Неподалёку размещались и другие помещения, в которых проживали дворовые" Старадаўні крыж, умураваны ў камень. в.Мыза.(Струг). Сельскія могілкі. Датаваны 1903 г. Надпіс на латышскай мове.

    Збор помнікаў гіторыі і культуры Беларусі: Магілёўская вобласць. - Мн., 1986. - 408 стар. Памяць: Гіст.- дакум. хроніка Клімавіцк. р-на. - Мн.: Універсітэцкае, 1995. - 645 с.: іл.



  • created by Alexandr Vasilenko. mailto: m15kam@tut.by